معنای واقعی عبودیت

عبودیت عبارت است از فرمانبرداری بی چون وچرا از دین خداوندواین مترادف است با قوانینی که انسان را برای استفاده ی درست ازمظاهر رحمت خداوند در زمینه ی تز کیه ی نفس هدایت می کند، یعنی انسان از لحظه ی پا نهادن به دوران آگاهی تا وقتی که می میرد، بایستی زندگی اش عبارت از اطاعت بی چون وچراباشد وبرای این هدف است که آفریده شده است .انسان برای تزکیه ی نفس خود بایستی درزمینه های مختلفی کارکند، مثلا در ایجاد ارتباط با خداوند،با خود، با افراد همنوع خود، با نظامی که حاکم است ، وبا نعمتها ی خداوند.

درارتباط با خداوند: انسان مسئول است همیشه با او درارتباط باشد.

 

در ارتباط با خود : شناختن معروفها و منکرها وبعد تحُقق بخشیدن به معروفها درخودودوری گزیدن از منکرها است.

 

درارتباط با همنوع : ازنزدیکترین فرد به انسان که همسر ومکمل اوست،شروع می شودوبه اصول وفروع     ( والدین ، اولاد،اقربین،

ذوی القربی،جامعه ی بشری )می رسد.در این زمینه نیز انسان موظف است که آن چه را در اختیار دارد ودیگران بدان نیاز مندند،به آنان برساند وآنچه را که دراختیار دیگران است واو بدان نیازمند است،طبق ضوابطی از آنان دریافت کند زندگی اجتماعی را به معنای معنای واقعی آن بر قرار کند. این نوع زندگی عبارت از آن است که استعداد ها پس از قرار گرفتن در کانال خاص خود، با هم مرتبط و هماهنگ شوند ووظیفه ای که بر عهده ی انسان است با به کار گرفتن این استعدادها،تحقق یابد.

در ارتباط با نظام حاکم :اگر حاکم طبق آنچه خداوند نازل کرده فرمانروایی می کند ،انسان بایستی سمع وطا عه داشته باشد واز نصیحت بهره گیرد واگر حاکم طبق آنچه خداوند نازل کرده فرمان نمی راند،وظیفه ی دیگری دارد وآن این که زمینه ی براندازی اش را فراهم کند وبعد عملأهم آن را براندازد و به جای آن حکومتی خدای بر پا کند . طبعأاین زمینه سازی زمان بسیاری می خواهد.

در ارتباط با نعمت ها:ضوابط خاصی در موردبه دست آوردن نعمت ها و استفاده کردن از آنها وجود دارد که انسان مسئول رعایت آنها است.این خلا صه ی مفهوم عبودیت است که به عهده ی انسان ها گذاشته شده است.

اخلاص ورعایت کردن قالبها، دورکن عبودیت

مسئله مهمّی که در اینجا بایستی به آن تو جه شود،این است که عبودیت تنها تحقق بخشیدن به قالب ها و ظواهر نیست ، مثلأدر روزه تنها آن قسمت ظاهری اش که خودداری از خوردن وآشامیدن وروابط جنسی است،یا اینکه تنهابیع ورهن و اجاره طبق ظوابط دینی

انجام شود و همچنین تنها ازدواج وطلاق واز این قبیل مسائل که مطابق با ظوابط دینی

صورت پذیردر،ملاک نیست وهمین طور سایر مسایل .قبلا یاد آور شدیم که عبودیت دو رکن دارد: یکی رعایت قالب های مقرر شده از جانب شریعت، دوم اخلاص در تحقق بخشیدن به این قالب ها، بگونه ای که فقط به خاطر خدا این کارها انجام شود. اگر یکی ازاین دو رکن نباشد عبودیت صورت نمی پذیرد؛ مثلا اگر کسی از طلوع فجر تا غروب خورشید ازخوردن وآشامیدن وروابط جنسی خودداری کرد، اما به خاطر خدانبود- خواسته تمرین کند ویا اعتصاب غذا کرده ویا به دلایل دیگر- در این صورت نمی توان گفت این خودداری به خاطر خدا انجام شده وعبادت است.اساسا این کار عبودیت نیست وروزه تلقی نمی شود. تنها درصورتی روزه خواهد بود که این خودداری به خاطر خدا وتمرین برای متقی شدن باشد:(لعلکم تتقون).

شاید یکی بگوید:شخص میتواند تمرین های دیگری به جای خودداری از خوردن وآشامیدن وروابط جنسی انجام دهد تا متقی شود وبه ان نتیجه برسدودیگر نیازی به خودداری ازخوردن وآشامیدن وروابط جنسی نباشد، اما چون خداوند علیم وحکیم می دانسته که تنها با این شیوه وقالب خاص است که ان هدف خاص به تحقق میرسد،وگرنه این کاررانمی کرد؟زیرا اوحکیم است وکار بیهوده ای انجام نمیدهد .

بنابراین عبودیت فقط در صورتی تحقق می یابد،که هم قالب وشیوه های مقرر شده ازسوی خداوند رعایت گردد وهم اخلاص ورضایت او مورد نظر باشد .لذا انسان تنها درصورتی به مقام عبودیت نائل خواهدآمد،که همه ی زندگیش رابا فرامین ودستورات دین خدای تبارک وتعالی تطبیق دهد وهمیشه با خدایش در ارتباط باشد،چون خالصانه برای خدا عمل کردن ممکن نیست مگر با ارتباطی مستمر در کانال مقرر شده ازطرف خداوند.

استادناصر سبحانی