هرمکتب وهرجریانی در خصوص زن سخنی دارد.اززبان دشمنان اسلام بشنویم .به عنوان مثال کرومربه عنوان بارزترین حاکم نوگرای غربی ،درمشرقزمین می گویند:«اسلام اگرمرده هم نباشد از بُعداجتماعی وسیاسی در حال احتضار است و نابسامانی های پی درپی اسلام علی رغم اصلاحات جدید و مدرن و اساسی امکان بهبودی ندارد ، زیرا نابسامانی ها در ذات اجتماعی ان نهفته است ، اسلام ، ذاتی است که بر اختصاص دادن نقشی عقب مانده برای زن در جامعه ، استوار است » و از زبان پاره ای از اسلام گرایان انهائی که می پندارند در دین خدا حق هر گونه تصرفی دارند زن در تنگ ترین چارچوبه تصور می شود . زن از دیدگاه انان از زندانش خارج نمی شود جز در سه مرحله : مرحله ی اول ، خارج شدن از رحم مادر مرحله ی دوم وقتی که به خانه ی بخت می رود و مرحله ی سوم زمانی است که به گورستان تحویل دادهمی شود . برای اثبات مدعای خود ، کافی است که به حول و حوش خود نگاهی بیندازیم تا بشنویم و ببینیم که چقدر فتاوی در خصوص محرومیت زن از حق تعین سرنوشت در زندگانی سیاسی و اجتماعی خود صادر شده تا حدی که زن را از حق انتخاب همسر هم منع کرده اند !

خدیجه ی کبری – رضی الله عنها – زمانی که پیامبر خدا ( ص ) بعد از دریافت وحی خدیجه کبری را خبر می دهد که دچار اضطراب شده ، خدیجه ی کبری رضی الله عنها به حضرت محمد(ص) می گوید :

« نه هرگز ، مژده بده ، به خدا قسم ، خدا هرگز شما را اذیت نخواهد کرد ، شما که صله رحم به جا می اورید و در سخن گفتن راستگو هستید ، ناتوان را یاری می دهید و بینوا را دست گیر و مهمان نوازی می کنید و در مورد احقاق حق دیگران مساعدت می کنید » . سیره مادرمان حضرت خدیجه – رضی الله عنها – مملو از دیدگاهها و موضوع گیریهای شیرین و زیباست که بیانگر ثبات و بلوغ عقلی و ایمان عمیق ایشان به دعوت و فداکاری در این راه است چرا که در راه خدمت به دعوت نوپای اسلامی تمام امکانات مادی و اجتماعی خود را تقدیم نمود . اسلام ، مهاجرت را از سرزمین کفر واجب کرده است ، خداوند متعال می فرماید : در سوره ی نساء ایه: 97

 ( بی گمان کسانی که فرشتگان ( برای قبض روح در واپسین لحظات زندگی ) به سراغشان  می روند و ( می بینند که به سبب ماندن با کفار در کفرستان ، و هجرت نکردن به سرزمین ایمان برخود ستم کرده اند ، بدیشان می گویند : کجا بوده اید و به چه سرگرم بوده اید که ( اینکه چنین بی دین و توشه مرده اید و بدبخت شده اید ؟ عذر خواهان ) گویند ما بیچارگانی در سرزمین ( کفر ) بودیم ( و چنانچه باید به انجام دستورات دین نرسیده ایم ! فرشتگان بدیشان ) گویند : مگر زمین خدا وسیع نبود تا در ان ( بتوانید بار سفر ببندید و به جای دیگری ) کوچ کنید ؟... » در جواب این دستور و امر خدایی ، زنان در هجرت به حبشه و مدینه با مردان مشارکت کردند ، بلکه در هجرتشان شیرین ترین و زیباترین نمونه فداکاری و ایثار را در راه ساختن دولتی ، تازه عملی ساختند در چهارچوب و محدوده ی دفاع از اموزه های دینی ، زنان با پیامبر( ص ) بیعت نمودند . خداوند متعال می فرماید : در سوره ر ممتحنه ایه :12

 ( ای پیغمبر! هنگامی که زنان مومن ، پیش تو بیایند بخواهند با تو بیعت بکنند و پیمان بندند بر اینکه ، چیزی را شریک خدا نسازند و دزدی نکنند و مرتکب زنا نشوند ، فرزندانشان را نکشند و به دروغ فرزندی را به خود و شوهر خود نسبت ندهند که از زاده ی ایشان نیست ، و در کار نیکی ( که انان  را به ان فرا می خوانی ) از تو نافرمانی نکنند، باایشان بیعت کنید و پیمان ببندید ... » .

زنان درعقبه اوّل برایمان وپایبندی،ودرعقبه ی دوم برتبعیت از امورسیاسی وجنگیمسلمانان،با پیامبربیعت نمودند ودرهردو حالت،زنان وفاداران وحافظان پیمانها بودند.

*اهتمام وتوجّه زن تنهادرزیبایی ،طلا وجواهرات واراسته کردن خود که گاهی اوقات زنان بدان اُنس می گیرند وعادت می کنند،خلاصه نمی شود.برای مثال ام سلیم وقتی که ابوطلحه به خواستگاری او می رود ،درجواب می گوید:والله مامثلک یرد ....

(سوگند به خدا امثال شما هرگز برگشت داده نمی شود ،امّا تومردی کافر هستی ومن زنی مسلمان،بنابراین اگر مسلمان می شوی،مسلمان شدنت مهریه من است وجزآن راازتونمی خواهم .

*زنان در جهت تثبیت دین تازه وانتشارآن دربرو بحر،درراه خدا تلاش ورزیدند.درحدیث روایت شده که ربیع دختر معوذ گفت:مادر غزوات باپیامبربودیم  ،آب رابه اصحاب می رساندیم،آنان راخدمت می کردیم ومجروحین رامداواکرده وشهدارا به مدینه میاوردیم ودر حدیثی دیگراز پیامبرنقل شده که جماعتی ازامتم به من نشان داده شدند که چون مجاهدان درراه خدا(برای جهاد)همانند پاد شان که قدرت وثروت رادردست دارند،بردریاسوارند.در پی آن،ام حرام گفت: ای رسول خداازخدابخواه که مرا از زمره ایشان قرار دهد،پیامبر هم برای اودعاکردند ودعا هم مستجاب شد. قبر ام حرام درقبرس،گویای جهاد و مبارزات ایشان است.

*زن دراسلام ازصلاحیت واهلیت کامل برخورداراست طوری که میتواند مردمان راپناه می دهد .پیامرخدا  گفت:ای ام هانی،پناه دادیم آن کسی راکه توپناهش دادی.دراین زمینه نویسند گان ودگراندیشان، مقاله هاوبحثهای زیادی نوشته اندوگفته اند:هیچ مکتبی مانند مکتب ( پویای)اسلام این جایگاه بر جسته رابه زن نداده است،موقعیت وجایگاه زن را تاجایی بالا برده که ملّت به رأی اودرپناه دادن هرکسی که بخواهد ،اعتماد می کند.

*زن درشوری که پایه واساس روابط اجتماعی وسیاسی درامورجامعه ودولت است نقش ارزنده ای  دارد.شوری،اوّل ازخانواده شروع می شود ازآن جهت که هرمسأله ای که به خانواده مربوط باشد، باید به شورگذا شته شود ازجملۀ آن،مسأله مربوط به بچّۀ شیرخواراست،خداوندمی فرماید:«فأن أرادافصالاً عـن تراض منهماوتشاورفلا جناح علیهما...»،(واگر (والدین)خواستندبارضایت ومشورت همدیگر (کودک رازودترازدوسال)ازشیربازگیرند گناهی بر آنان نیست).( بقره: 233 ) امالمؤمنین ام سلمه در روزحدیبیه ،امری رابه عرض پیامبر(ص)رساندکه جماعت اسلا می راازبلایی که آنان را تهدیدمی کرد،نجات دادویاجریانی که عمربن خطاب- رضی الله عنه- پیرامون آن گفت:« زن درست گفت وعمراشتباه کرد»،همچنان دراذهان جوامع بشری زنده است وگواه این که زن،نقش مثبتی رادرمعالجه حوادث تازه به عهده دارد.

زن مسلمان در مشارکت سیاسی فعا لیت داسته ودر انتخاب خلیفه،مورد رایزنی قرار گرفته ومخالفت هم کرده است وحتی بعدازکشتن حضرت عثمان زنان پیشقراولان مخالفان(قانون)بوده اند.روزی که عبدالله بن زبیر با مادرش اسماءدخترابوبکرراجع به دیدگاهی که داشت مشورت می کند ومادرش می گوید:اگردرمسیرحق هستی(وحق باتوست)،

ثابت قدم باش،عبدالله گفت:ولی می ترسم اگر کشته شدم، مرامثله کنند.مادرش گفت:آیاگوسفنداگرکشته شد،کندن پوستش به آن ضررمی رساند...؟

این است ایثار وفداکاری اسماء !ایشان ،حق رابر بزرگترین مظهرعطوفت ومهربانی که مادری است ،ترجیح دهند.

*زن در همه ی عرصه ها مطیع او امر خداوند متعال بوده است: (مردان وزنان مؤمن برخی دوستان ویاوران برخی دیگرند. همدیگررا به کار نیک می خوانند وازکاربدباز می دارندونمازراچنانکه باید می گزارند وزکات را می پردازند وازخداوپیغمبرش فرمانبرداری می کنند .

اینان کسانی اند که خداوند به زودی ایشان رامشمول رحمت خود می گرداند.(این وعدۀ خدااست وخداوند به گزاف وعده نمی دهد وازوفای بدان هم ناتوان نیست،چراکه)خداوندتوانا وحکیم است (توبه :71... .بعدازاین همه روشنگریهای اشکارومواضع درخشان وروشن هنوزبرخی ازمسلمانان ایده های متحجرانه را دردرذهن می پرورانندومی پرسند: ایازن ازحقوق سیاسی برخورداراست یااینکه حقوق سیاسی فقط به مردان تعلق دارد؟

ایا درست است که زن درانتخاب پارلمانی شرکت نماید؟

برخی ازاسلام گرایان زن راازچنین حقی منع کرده اند وبرخی دیگر گفته اند :حق انتخاب دیگران رادارد،اماحق انتخاب شدن ندارد.

نقش جنبش اسلامی در اصلاح وبهبود دیدگا هها راجع به زن.

جنبش اسلامی معاصر درراستای بهبود اندیشه ها درخصوص نقش زن گام نهاده است. مثلا درسال 1932 م و بعد از گذشت تنها چهار سال ازحرکت اخوان المسلمین، اولین کمیسیون خوهران مسلمان دراسماعیلیه وسپس درقاهره تشکیل شد ودراکتبر1947م کمیسیون، پیام ورسالت خودرابه عنوان«همراه با زن مسلمان »صا در کرد ودرآن،اهداف وارزشهای رسالتِ خواهران مسلمان رابه صورت ذیل بیان کرد:

همراه بازن مسلمان:

*ازاهداف کمیسیون مبارزه با مذاهب منحرف واعتراف به تمام حقوق ومزایای زن وقدردانی شایسته نسبت به اواست و این امرازطریق آماده کردن زن مسلمان برای رهبری نهضت اصولی زنان امکان پذیرمی باشد. اعلام حقوق بشرزن براساس نظامی عمومی ، برگرفته ونشأت یافته از فرامین قرآن وروح نظام اسلامی است.این حقوق شامل آزادی واقعی زن،اعطای حقوق طبیعی عمومی وخصوصی به زن وبه رسمیت شناختن برابری زن با مرد در حقوق  بشر عمومی ،می باشد ودربیانیۀدیگری که مرکزعمومی اخوان آن راصادرکرد تحت عنوان « زن از منزل تا جامعه » - که مقاله از ان استاد بهی خولی بود و استاد حسن هضیبی ، مقدمه ای را بر ان نوشتند -، حقوق زن را بطور واضح و انطور که اخوان می خواستند به صورت ذیل بیان نمود :

* برخورداری از سواد و تعلیم در تمام مقاطع تحصیلاتی .

* حق زن در اشتغال به وظایف حکومتی اگر نیاز و ضرورت ایجاب کند .

* حق زن در محدود کردن ( و تنظیم ) « خانواده » در صورتی که زایمانهای زیاد به صحت و تندرستی او ضرر رساند و یا بنا به دلایل و شرایط اقتصادی .

* حقوق سیاسی زن

مسأله حقوق سیاسی زن در نزد اسلام گرایان ، مسأله ای مورد اختلاف بوده و تا به امروز ، ارا نظرات در این خصوص ، متفاوت بودن است . زیرا پاره ای از حرکات حقوق سیاسی زن را به رسمیت نمی سناسند و برخی دیگر با ملاحظاتی چنین حقی را برای زن قایل هستند . همانطور که دکتر مصطفی سباعی بنیانگذاراخوان المسلمین ، سوریه در کتابش به نام « المرئه بین الفقه و القانون » ، از نظریه و دیدگاه اخیر ، دفاع نموده است . و در بیانیه اخیری که جماعت اخوان المسلمین مصر در سال 1944 منتشر ساختند ، شک و تردید را به یقین تبدیل کرده و مناقشه ای را که مدتهای مدید میان اسلام گرایان و حوزه فعالیت سیاسی زن دورمی زد ، به  اتمام رسانند . در این اطلاعیه اماده است :

اول – مشارکت در انتخابات :

ما معتقدیم که نصی در شریعت زیبای اسلام یافت نمی شود که زن را از شرکت در انتخابات منع کند و فرموده ی خداوند متعال ( مردان و زنان مومن برخی دوستان و یاوران یکدیگرند همدیگر را به کار نیک می خوانند و از کار بد باز می دارند ) – توبه : 71 در برگیرنده وظیفه ای برای زن مبنی برمشارکت با مرد در انتخاب اهل حل وعقد یعنی اعضای مجلس شوری و یا مجالس پارلمانی و ... و اخوان به این معتقد بوده که خود داری زن از انجام این وظیفه فرصت و مجال پیروزی اسلام گرایان را در هر انتخاباتی که برگذار می شود ضعیف و ناتوان می سازد .

( و سرانجام برای پیروزی رقیب بستری مناسب فراهم می شود . )

دوم – عضویت در مجالس پارلمانی :

جماعت اخوان معتقد است که در نصوص شرعی قابل اعتماد ، چیزی وجود ندارد که مانع تصدی این گونه پستها از طرف زن بشود . نصوصی که مشارکت زن را در انتخابات تأیید می کند ، به اوحق می دهد که به عنوان عضوی از این مجالس نیز انتخاب شود .

سوم – پرداختن به وظایف عمومی :

همچنان اخوان معتقد بوده که زن می تواند و خق دارد که به تمام وظایف عمومی به استثنای امامت بزرگ ، که ریاست دولت محسوب می شود ، بپردازد .

اما در مورد قضاوت زن ، فقها اختلاف نظر داشته اند . برخی مطلقا ان را جائز شمورده اند و برخی دیگر ان را مطلقا تحریم کرده اند و پاره ای دیگر ، راه میانی را پیشه ساخته ، در برخی موارد اجازه داده اند و در مواردی روا ندانسته اند . همچنان که ابو حنیفة چنین تفکری را داشته است . البته مادامی که این مسأله در حوضه ی اجتهادات قرار دارد ، برحسب مقتضیات شرعی ، ترجیح ارا و نظرات مختلف در خصوص اشتغال زن به امر قضاوت ، با رعایت مصالح کلی مسلمانان ، خالی از هر گونه اشکالی است .

اما نسبت به کارها و وظایف دیگر ، دلیلی وجود ندارد که زن نتواند بدان بپردازد .

 جمعیت اسلامی خواهران :

جماعت اسلامی در پاکستان ، سازمان دانشجویی زنان را تحت عنوان : « جمعیت اسلامی خواهران » به وجود اتورد و این سازمان تا امروز وجود دارد .

در ترکیه ، مالزی و سودان ، مشارکت زن در مسائل عمومی با الهام گرفتن از اسلام امری محرز و مسلم است و بعد از اینکه ، جنبش زنان در این کشورها و سایر مناطق دیگر در زنان بی حجاب  وتاثیر پذیرفته از اندیشه ی غربی ، خلاصه می شد ، اینک زن مسلمان به عنوان عنصری اصلی از عناصر موفق فعالیت اسلامی ، محسوب و در عرصه های مختلف اسلامی ، تلاش می ورزد .

 

منبع : چالش های سیاسی جنبش اسلامی معاصر – مصطفی محمد طحان